Nieszczęśliwy, krytyczny wobec siebie, a może perfekcjonista?
Książki, filmy, gazety pełne są rad jak osiągnąć sukces w stylu: wierz w siebie! nie akceptuj „nie„ jako odpowiedzi! Nie poddawaj się! Rób dobrze za pierwszym razem! Ale ponad wszystko - Bądź uczciwy wobec siebie!
Trudno dyskutować z takimi maksymami. Wydają się niepodważalne. Badania na perfekcjonistach sugerują jednak, aby nie należy brać ich zbyt poważnie. Wyniki badań nie tylko dowodzą, że osoby dążące do perfekcji są podatne na zaburzenia psychiczne (tak jak Freud, Alfred Adler czy niezliczeni rodzice popadający w przesadę z oczekiwaniami wobec dzieci), ale także sugerują, że perfekcjonizm ma podłoże podobne co depresja, natręctwa czy uzależnienie.
Niektórzy badacze dzielą perfekcjonistów na trzy typy:
• osoby dążące do osiągnięcia wysoko postawionych sobie celów. Są one narażone na ryzyko depresji z powodu nie możności osiągnięcia perfekcji w ich wykonaniu
• fanatycy oczekujący perfekcji od wszystkich (poza sobą) nawet kosztem pogorszenia relacji międzyludzkich
• osoby starające się żyć w sposób jaki ich zdaniem inni oczekują od nich. Często mają one skłonność do samobójczych myśli i nadmiernego jedzenia.
- Jest normalne, że ludzie chcą osiągnąć doskonałość w jakiejś dziedzinie - powiedział Gordon L. Flett, profesor psychologii. - Chcą być dobrymi, bo niepopełniającymi błędów wydawcami czy chirurgami. Problem zaczyna się, gdy perfekcjonizm chcą rozciągnąć na inne niż praca obszary, np. na życie domowe, wygląd czy zainteresowania.
- Perfekcjoniście nie postrzegają kierowania się w życiu wysokimi standardami za chorobę czy wadę - twierdzi Alice Provost z University of Calambia, prowadzącą zajęcia terapeutyczne dla osób zmagających się z zapędami do perfekcjonizmu. - Wprost przeciwnie. Są dumni z tego. Przytaczają dowody, że posiadane przez nich cechy są wysoko cenione w pracy czy w szkole.
Psychologowie z Curtin University of Australia doszli do wniosku, że zasada „wszystko albo nic” bardzo mocno odciska się na życiu kierujących się nią ludzi. Naukowcy poprosili 252 osoby o określenie na ile zgadzają się z wyrażonymi w kwestionariuszu stwierdzeniami, taki jak: Myślę, że zarówno kontroluję swoje poczynania jak i nie kontroluję”, „Mam zarówno dobre relacje z innymi jak i złe”. Osoby, które zbytnio koncentrowały się na odpowiedzi, dążąc do dania najdokładniejszej odpowiedzi, popadały w skrajności charakterystyczne dla skrajnego, prawie że chorobliwego perfekcjonizmu.
Zdaniem A. Provost perfekcjoniści wykazują także maniakalno - obsesyjnymi zaburzenia. Nie mogą np. znieść bałaganu na biurku, nie wyobrażają sobie możliwości pozostawienia nieskończonej, w połowie zrobionej pracy, godzinami ślęczą nad problemami w poszukiwaniu idealnego rozwiązania, które tylko oni dostrzegają. Za porażkę uznają to, co inni postrzegają jako mało ważne potknięcie.
A.Provost, w ramach terapii grupowej, pomagała swoim podopieczni przezwyciężyć skłonności do perfekcjonizmu. Przez ćwiczenia, pokazywała im, że nie trzeba przyjeżdżać do pracy przed czasem i zostawać w niej po godzinach, że można korzystać z przerw w pracy i urlopów, zostawiać bałagan na biurku. Co najważniejsze, wykazywała że nie ma negatywnych konsekwencji takich zachowań, że nie ma kary, że firma od tego się nie zawali. - Uczestniczący byli bardzo zdziwieni, że nie było kataklizmu i wszystko normalnie funkcjonuje - kontynuuje terepautka z University of Calambia. - Zaskakiwało ich, że sprawy, ktory poświęcali tyle uwagi i martwili się o nie, wcale nie są tak ważne. W miarę postępu zajęć, co raz łatwiej przychodziło im też stwierdzenie, że dobrze się czują w tej nowej sytuacji. Nawet więcej, że są szczęśliwi.
The New York Times, 15. XII ‘07
strona główna /
